مطالب برگزیده

1397/4/14 پنجشنبه

عربستان و جنگ نفتی علیه ایران (خلیل قلخانباز)

پس از خروج آمریکا از توافق هسته‌ای، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور این کشور تلاش دارد تا صادرات نفت ایران در آبان‏ماه (موعد بازگشت تحریم‌های ثانویه آمریکا در قبال ایران) را به صفر برساند. گرچه بعضاً اخباری به نقل از برخی مقامات آمریکایی مبنی بر عقب‌نشینی آمریکا از به صفر رساندن صادرات نفت ایران منتشر شده، اما تماس تلفنی ترامپ با ملک سلمان و موافقت پادشاه عربستان با افزایش دو میلیون بشکه‌ای نفت عربستان برای جبران نفت ایران حکایت از جنگ نفتی ریاض با تهران دارد. در ادامه به چند نکته در این خصوص اشاره خواهد شد.

 

الف- اول اینکه، ریاض در استفاده از سلاح نفت علیه رقبا سابقه‌ای طولانی دارد. عربستان سعودی در دهه‌های گذشته از سلاح نفت به‌عنوان ابزاری که در راستای منافع و دیدگاه‌های سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک باشد، استفاده‌های فراوانی کرده ‌است. در اواسط جنگ تحمیلی رژیم بعث عراق علیه جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر ریاض با افزایش سقف تولید باعث کاهش بیش از پیش قیمت نفت شد، به‌گونه‌ای که در بحبوحه جنگ درآمدهای نفتی ایران بسیار کاهش یافت. درنهایت اینکه در ماه‌های پایانی سال 2014 میلادی نیز بار دیگر عربستان سعودی با هرگونه کاهش سقف تولید اوپک مخالفت کرد و قیمت نفت بار دیگر با سقوط شدید مواجه شد، تا جایی که وزیر نفت این کشور در اظهار نظری بیان داشت که اگر حتی قیمت نفت به زیر 20 دلار هم سقوط کند، این کشور تولید خود را کاهش نخواهد داد. بنابراین عربستان سعودی در استفاده از سلاح نفت سابقه طولانی دارد و در برهه‌هایی که توان پیگیری اهداف و سیاست‌های خود از طُرق دیگر را ندارد، از سلاح نفت علیه رقبا استفاده می‌کند. و در این برهه نیز ریاض بار دیگر سعی دارد تا از طلای سیاه به‌عنوان ابزاری علیه دیگران و خصوصاً جمهوری اسلامی ایران استفاده کند.
دوم اینکه، خوش خدمتی به ترامپ و برآورده نمودن خواست‏های وی یکی از مهم‌ترین اهداف حکام سعودی است. ملک سلمان و پسرش بن‏سلمان پس از به قدرت رسیدن ترامپ نشان داده‌اند که چشم و گوش بسته همه تقاضاهای رئیس جمهور آمریکا را جامه عمل می‌پوشانند. به‌عنوان مثال حمایت از انتقال سفارت آمریکا از تل‌آویو به بیت‌المقدس، حمایت از طرح موسوم به «معامله قرن»، دشمنی و تخاصم با ایران نمونه‌هایی از اجابت نمودن خواست‌های ترامپ توسط حکام سعودی است و تقاضای افزایش نفت برای مقابله با ایران نیز یکی دیگر از نمونه‌های هم‌راستایی ریاض با آمریکا و خصوصاً ترامپ است.
سوم اینکه، ترامپ و ریاض سعی دارند تا با ایجاد جنگ روانی بر تحولات و اوضاع اقتصادی ایران تأثیرگذار باشند و هدفشان بیشتر استفاده از جو منفی روانی شکل گرفته در این خصوص است، وگرنه با توجه به اظهار نظر کارشناسان نفتی در عمل افزایش دو میلیون بشکه‌ای نفت توسط عربستان در کوتاه‌مدت تقریباً ممکن نیست و این کشور حداکثر توانایی افزایش یک میلیون بشکه نفت را خواهد داشت.
چهارم اینکه، برخی خبرگزاری‌های نفتی جهان از نارضایتی خریداران نفت آرامکو (شرکت دولتی نفت عربستان) خبر داده‌اند. مشتریان آرامکو نگران آن هستند که افزایش تولید یک‌باره به افت کیفیت محصولات منجر شود؛ امری که می‌تواند بر روندهای مالی شرکت در بلندمدت اثرگذار باشد. یکی از مشتریان ناراضی این تصمیم عربستان، شرکت «ساینوپک» چین اعلام شده است. لذا پیش‌بینی می‌شود تصمیم پادشاه عربستان برای افزایش تولید دو میلیون بشکه‌ای، آینده‌ عرضه‌ نفت آرامکو را نیز با اما ‌و ‌اگر روبه‌رو کند.
بنابراین در جمع‌بندی می‌توان گفت که ترامپ و حکام رژیم سعودی سعی دارند تا با ایجاد جو روانی اوضاع اقتصادی ایران را بیش از پیش متشنج کنند تا با افزایش نارضایتی‌های داخلی به اهداف خود در قبال جمهوری اسلامی ایران دست یابند، و عملاً و در مدت کوتاهی امکان جبران کامل قطع احتمالی نفت ایران وجود ندارد و حتی این موضوع می‌تواند باعث افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی شود.


 

 
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر