مطالب برگزیده

1398/5/26 شنبه

بحران کشمیر و مسئله اختلاف‌های ارضی(مهدی رحمتی)

پس از افزایش تنش‌ها میان کشورهای هند و پاکستان در خصوص مسئله کشمیر، یک بار دیگر بحث ریشه‌یابی این اختلاف و دلایلی که منجر به تفاسیر گوناگون از مرزهای سرزمینی می‌شود به موضوعی مهم مبدل شده است.

 

اختلاف یا تفاوت در ادله کشورهای هند و پاکستان در خصوص منطقه کشمیر را باید یک نمونه از چندین نمونه اختلاف ارضی یا از نگاهی دیگر بحث قومیتی مطرح کرد. مهم‌ترین دلیل مسئله کشمیر که اکنون به بحران تبدیل شده را باید در ریشه استعمار و حضور بریتانیا دید، زیرا از همان زمان استقلال کشورهای هند و پاکستان از استعمار کبیر در سال 1947، موضوع کشمیر به مهم‌ترین چالش در روابط دهلی‌نو- اسلام‌آباد مبدل شد.
در کنار درگیری‌هایی که در ایالات کشمیر میان اقوام مختلف به وقوع پیوست، سیاست‌های کشورهای هند و پاکستان نیز بر آتش تنش‌ها دمید تا بعد از گذشت بیش از هفت دهه، مسئله کشمیر بدون راه‌حل بماند. بنابراین اگر امروز مسئله کشمیر از اختلاف به بحران تبدیل شده را باید در درجه اول ماحصل میراث استعماری بریتانیا و ابهاماتی که این کشور پس از خروج از مستعمرات به جای گذاشت قلمداد و در مراحل بعد به ناتوانی کشورهای هند و پاکستان و ناکارآمدی نهادها و سازمان‌های بین‌المللی اطلاق کرد.
در سایر موارد نیز اختلاف‌های ارضی را باید میراث استعمار ارزیابی کرد. اختلاف میان کشورهای آفریقایی از جمله سودان، مصر، تونس و ... که نمود آن مرزهای تصنعی و هندسی است را می‌توان نمونه‌ای از این قبیل بیان کرد. اختلاف‌های ارضی میان جمهوری اسلامی ایران و برخی همسایگان همانند امارات و عراق نیز هنگامی ایجاد شد که کشورهای مذکور پس از دوره‌ای از مستعمره بودن، مستقل شده و تفاسیر گوناگونی از معاهدات پیشین ارائه کردند.
اختلاف‌های ارضی که نمونه‌های آن فراوان است مشکلات مختلفی را برای کشورهای درگیر ایجاد کرده است. تنش در روابط، بروز اختلاف‌های اساسی و حتی تقابل نظامی از جمله این مشکلات است. با وجود این اما اختلاف‌های ارضی هنگامی که بحث قومیت‌ها نیز بر آن افزوده شود باعث افزایش دامنه ابعاد اختلاف‌ها نیز می‌شود. به طور مثال اکنون بحث قومیت کرد مسائل و مشکلات شدیدی را برای کشورهای عراق و ترکیه و در اوایل انقلاب و در دهه 20 شمسی برای کشورمان ایجاد کرد.
برای حل مسئله اختلاف‌های ارضی پیشنهادهای مختلفی مطرح شده که به نظر می‌رسد کسب منافع مشترک و تلاش برای خودمختاری محدود و عدم مالکیت قطعی کشورهای درگیر با موافقت بیشتری همراه بوده است که نمونه کشمیر نیز از این دست بود که با لغو خودمختاری منطقه مذکور توسط مجلس هند، این راه‌حل ملغی و همین مسئله باعث افزایش تنش‌ها میان اسلام‌آباد و دهلی شد. به نظر می‌رسد اعطای خودمختاری مجدد و نظارت سازمان‌های بین‌المللی می‌تواند به کاهش تنش‌ها در منطقه کشمیر و کاهش تنش‏ها کمک کند.





 

 
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر